Sociale bescherming
- Download
Eenzaamheidsonderzoek 2023.pdf
Onze werkwijze: luisteren en visualiseren
Om de vinger aan de pols te leggen, combineerde SAAMO Limburg diepte-interviews met opbouwwerkers en persoonlijke gesprekken met de doelgroep zelf. Centraal in de gesprekken met bezoekers stond het ecogram: een visuele kaart van iemands sociaal netwerk.
Ecogram
Door samen dit netwerk uit te tekenen, maakten we objectief zichtbaar wie er in iemands leven is en welke steun die persoon krijgt. Dit diende als veilige opstap om de subjectieve gevoelens te bespreken: wat mist iemand écht? Juist door deze visuele methode konden we dieper graven dan een standaard vragenlijst en de persoonlijke ervaringen van verbondenheid en gemis in kaart brengen.
Zo ervaren mensen in armoede eenzaamheid
Uit het onderzoek vloeien drie cruciale inzichten voort over hoe mensen in armoede eenzaamheid ervaren:
- Het lege huis weegt zwaar
Eenzaamheid is voor velen het letterlijke gemis van aanwezigheid. Vooral de avonden en weekends zijn kritieke momenten waarop de muren op hen afkomen en de sociale leegte het hardst toeslaat.
Soms kan ik ermee om, maar regelmatig loop ik thuis toch echt de muren op en dan moet ik eruit.
- Huidhonger en emotionele steun
Er is een enorme nood aan fysieke nabijheid en echte diepgang. Veel mensen missen een vertrouwenspersoon die oprecht vraagt hoe het met hen gaat, in plaats van alleen maar problemen te bespreken.
Weet ge, ik ben iemand, ik kan babbelen. Ik babbel met veel mensen, maar er is eigenlijk nooit iemand die vraagt hoe het met mij gaat.
- Zingeving als medicijn
Eenzaamheid is nauw verbonden met het gevoel niet meer nuttig te zijn. Het ontbreken van een zinvolle dagbesteding zorgt ervoor dat mensen zich niet gehoord of begrepen voelen door de maatschappij.
Als ik naar de SOMA kan komen en regelmaat heb, dan kan ik mij wel bijeenpakken.
Samen tegen isolement
De aanpak van eenzaamheid vraagt om maatwerk. Bij SAAMO Limburg blijven we inzetten op ontmoetingsplekken waar mensen niet alleen fysiek aanwezig zijn, maar zich ook erkend en gewaardeerd voelen. Want eenzaamheid bestrijden begint bij het echt begrijpen van de mens achter de cijfers.
In het praktijkonderzoek formuleren we aanbevelingen om eenzaamheid bij mensen in armoede effectiever aan te pakken. Deze zijn onderverdeeld in aanbevelingen voor organisaties en aanbevelingen voor het beleid.
Aanbevelingen voor organisaties
- Maak hulp- en dienstverlening toegankelijker door drempels zichtbaar te maken en weg te werken samen met mensen met armoede-ervaring en opgeleide ervaringsdeskundigen.
- Zet in op outreachend werken zodat hulpverleners aanwezig zijn op plekken waar mensen zich al veilig voelen.
- Voorzie warme doorverwijzing die cliënten actief begeleidt naar de juiste hulp in plaats van enkel doorstuurt.
- Creëer tijd en ruimte voor een warme, persoonlijke aanpak op maat zodat mensen zich gezien, gehoord en ondersteund voelen.
Aanbevelingen voor het beleid
- Faciliteer laagdrempelige ontmoetingsplekken voor alle leeftijden, zodat mensen in een veilige, vrije en toegankelijke omgeving anderen kunnen ontmoeten.
- Investeer in zorgzame buurten waar verbinding, buurtcontacten, kleine hulp en toegankelijke hulp- en dienstverlening centraal staan.
- Ondersteun het verenigingsleven als belangrijke partner in het voorkomen en aanpakken van eenzaamheid.
- Zorg voor betaalbare, toegankelijke en laagdrempelige psychologische hulp.
- Erken vrijwilligerswerk als waardevolle en gelijkwaardige vorm van maatschappelijke participatie.
Nog meer aanbevelingen?
Duik in ons dossier