Ervaringsdeskundigen brengen mentale gezondheid en armoede op de planken

28 mei 2026

Lien
Stef

‘Lege handen, vol hoofd, handen leeg’: Raymond, Nicole, Monique en Dennis spelen straks in forumtheater dat toont wat armoede en psychische kwetsbaarheid met mensen doen. Verhalen uit het eigen leven gegrepen, want de acteurs maakten het zelf mee. Bij armoedevereniging OnderOns in Sint-Truiden bereidden ze zich al een jaar lang voor en nu is het bijna zover.

Van OnderOns tot CC De Bogaard

>> Samen repeteren in OnderOns

De weg naar het podium liep voor iedereen anders. Raymond deed al mee aan forumtheater ‘De Woonknoop’: "Echt een positieve ervaring. Ik heb toen heel veel bijgeleerd van theaterbegeleider Ann." Voor Monique en Nicole is het de eerste keer. Monique: "Opbouwwerker Stef vroeg mij om mee te doen. Ik vind het wel spannend." Nicole knikt: "Ik dacht eerst dat we er alleen in OnderOns zelf iets mee gingen doen. Ik was vergeten dat we het ook op een echt podium moesten spelen." Dennis twijfelde geen moment: "Ik vind het thema psychische kwetsbaarheid belangrijk. Bovendien speel ik graag toneel. Vroeger deed ik dat al op school."

Tabbladen, maskers en echte verhalen

<< Raymond en Dennis staan rechts in beeld.

Stigma en stempel, niet gehoord en niet gezien voelen, en onrust en stress: de drie centrale thema's van het stuk komen rechtstreeks uit de groep. Dennis: "Ze lopen ook allemaal een beetje in elkaar."

De eerste scène toont hoeveel tabbladen er openstaan in het hoofd van mensen in armoede met een psychische kwetsbaarheid. Al die tabbladen slorpen mentale bandbreedte op. Nicole: "We brengen die tabbladen in beeld met ballonnen. Bijvoorbeeld je moet een rekening betalen, je mag niet genieten in armoede, je durft niet buiten te komen. We drukken dat ook uit met maskers. Heel veel mensen zetten een masker op. Met een masker hoef je niet te vertellen dat je je niet goed voelt.

Elke scène is gebaseerd op een waargebeurd verhaal van iemand uit de groep. De scène wordt door iemand anders gespeeld, maar de betrokkene heeft wel inspraak in hoe die speler het brengt."

Meer dan theater

>> Nicole (midden)

Het project groeide het voorbije jaar uit tot meer dan een theatertraject. De groep ging ook op projectbezoek bij Integra en TreAde. En ELP-psycholoog Hanne begeleidde drie sessies in tandem met opbouwwerkers Stef en Lien.

Nicole: "De groep werkte versterkend. Je bent andere dingen over elkaar te weten gekomen. Via de groep kon je je gevoelens verwerken en gehoord worden. Je wist ook dat het in de groep bleef. Het voelde heel veilig." Monique vult aan: "Ik heb veel bijgeleerd. De band in de groep is goed, wat belangrijk is als je je verhaal wilt vertellen."

De voorbereidende sessies waren mentaal vaak zwaar. Praten over eigen ervaringen maakte veel emoties los. Tijdens de repetities nemen de spelers letterlijk afstand. Ze kijken van buitenaf naar verhalen die van hen zijn, maar die ze niet zelf spelen. “Het komt nog binnen”, legt Nicole uit. “Maar het is wel verwerkt”, vult Monique aan.

Van de inhoud tot het kaartje: de groep beslist mee

<< Monique (midden)

Monique haalt aan wat Ann benadrukt: “Wij moeten het verhaal maken.” De groep denkt niet alleen mee over de inhoud van het stuk, maar ook over de titel en de uitnodiging. Na een opmerking van Raymond werd de tekening op de uitnodiging bijvoorbeeld aangepast: "Vroeger zag je pierrots in de cinema: een lachende en een huilende clown. Zo is het leven ook: lachen en huilen."

Een boodschap voor politici, diensten en publiek

Wat moet de toeschouwers straks onthouden van het forumtheater? Nicole: "Dat mensen met een psychische kwetsbaarheid niet in een hoekje gestopt mogen worden." Raymond: "Dat ze niet meteen een stempel krijgen. Ze moeten echt met de mensen praten.” Dennis: "We hopen de politici wakker te schudden. Dienstverleners moeten onderling beter samenwerken. Het is belangrijk dat mensen niet drie keer hetzelfde verhaal moeten vertellen." "De mensen voelen zich heel vaak door een dienst losgelaten. Dan is het geloof erin weg, terwijl die eerste stap net zo moeilijk is. Psychische hulp moet meer aanklampend durven werken”, vult Nicole aan.

Raymond weet uit ervaring wat forumtheater met een zaal kan doen: “Bij ‘De Woonknoop’ zaten mensen te huilen. Zo'n opvoering raakt diep. We willen opnieuw tot tranen krijgen."

Monique sluit af met de blik vooruit: "Op een goede afloop."