Wie in armoede leeft, geraakt moeilijk bij een psycholoog of psychiater. SOMA maakte daar samen met mensen met armoede-ervaring een podcast over. In drie afleveringen van twintig minuten vertellen ze waar ze tegenaan botsen en wat er moet veranderen.

Twee jaar werkgroep
>> SOMA is een vereniging waar armen het woord nemen met een inloophuis in Maasmechelen.
Achter de podcast zit een traject van twee jaar. Bij SOMA, een armoedevereniging waar mensen terechtkunnen voor een maaltijd, een babbel of tweedehandsspullen, ging een werkgroep aan de slag rond mentaal welzijn en armoede. De nood is groot: in Limburg leeft één op zeven mensen in armoede, in Maasmechelen zelfs één op vijf.

“Arm maakt ziek en ziek maakt arm. En daarover gaat heel het proces van deze werkgroep”, zegt opbouwwerker Lien, die de werkgroep samen met opbouwwerker Johan begeleidde. “De werkgroep vertrok vanuit de ervaringen van de deelnemers zelf. Als startoefening probeerden ze een deur te openen met het opschrift ‘geestelijke gezondheid’. Die deur zat op slot. Daarna zochten ze samen naar de sleutels: waar botsen mensen concreet op en wat kan anders? Die antwoorden vormen de verhalen in de podcast.”

Schaamte, geld en wachtlijsten
>> Podcastmaker Timo, opbouwwerker Johan, Marijke, Jos en opbouwwerker Lien (vlnr) op de lancering van de podcast
Eén drempel komt steeds terug: schaamte. “Eerst was het schaamte. Financieel was het gewoon veel te duur ook”, vertelt Marijke (64), vrijwilliger en kok bij SOMA. Younes (38) was drieënhalf jaar vrijwilliger in keuken en zaal, en kampt met een psychische kwetsbaarheid. “Ik dacht eerst dat het alleen mij overkwam en dat niemand anders zoiets meemaakte. Tijdens mijn opname in de psychiatrie ontdekte ik dat ik heel veel lotgenoten had. Er was veel begrip en ik leerde mensen kennen die exact hetzelfde meemaakten als mij. Dat gaf me veel kracht en steun”, zegt hij. Opbouwwerker Johan noemt dat de binnenkant van armoede: “Schaamte en een negatief zelfbeeld houden mensen weg bij de hulpverlening.”

Dan zijn er nog de wachtlijsten. Een deelnemer wachtte twee jaar op een psychiater.
Johan hoort bezoekers vertellen dat een consultatie voor medicatieverlenging heel kort is, zonder dat iemand vraagt hoe het écht gaat. Jos Bemong (67) is vrijwilliger bij SOMA en bij het Kruispunt, een laagdrempelige inloop voor mensen met mentale problemen. Hij ziet de nood toenemen sinds corona. “Vandaag was het de drukste dag op zes jaar tijd”, zegt hij over het Kruispunt. Zijn oproep: kortere wachttijden en betere opvolging van medicatie.
Wat moet er veranderen?
Lien pleit voor een warme doorverwijzing: “De hulpverlener checkt dan of iemand effectief langskwam en maakt zo nodig opnieuw een afspraak. We zien dat in de realiteit echt het verschil maakt.” Johan hoopt dat beleidsmakers meer inzetten op plekken waar mensen terechtkunnen zonder dat ze veel uitleg moeten geven.

Marijke vraagt projecten zoals SOMA, waar mensen niet met de vinger worden nagewezen.
Voor Marijke was het maken van de podcast zelf al een keerpunt. “Voor de eerste keer in mijn leven werd ik gehoord”, zegt ze over de opnames. “Ik heb veel meer zelfvertrouwen.”

Een buitenstaander over de drempel
<< Podcastmaker Timo van podcasthuis DUP
Podcastmaker Timo van podcasthuis DUP kwam voor het eerst in een armoedevereniging. Uit vier à vijf uur opnames koos hij de beste fragmenten voor drie afleveringen. “Het voelt echt als een café, als een hele warme plek”, zegt hij over SOMA. Zijn kijk op armoede veranderde: “Ik ben er veel meer mee begaan.”

Beluister de podcast op Spotify
“Verandering begint vaak met luisteren”, zegt Johan. Of zoals Younes hoopt: “Hopelijk is iemand die naar de podcast luistert er iets mee.”
