Wat is de armoedetoets?

De armoedetoets is een participatief proces waarbij lokale besturen, samen met mensen met ervaringskennis en andere betrokkenen, beleid screenen op de mogelijke effecten voor mensen in armoede. Het doel is om te voorkomen dat beleid onbedoeld uitsluit of nieuwe armoede veroorzaakt. De armoedetoets is geen eenmalige actie, maar een structureel onderdeel van het beleidsproces. SAAMO Limburg ontwikkelt samen met lokale besturen een armoedetoets op maat, zodat deze past bij de lokale context en flexibel kan worden toegepast.

Hoe werkt het project?

Samen een gedeelde visie ontwikkelen

Het traject start met het ontwikkelen van een gedeelde visie op armoedebestrijding. Opbouwwerkers van SAAMO Limburg en het lokaal bestuur brengen samen de huidige situatie in kaart en bespreken waar het beleid al rekening houdt met armoede en waar nog blinde vlekken zijn. Dit gebeurt in dialoog met mensen in armoede, organisaties met ervaringskennis en wetenschappelijke partners. Zo ontstaat er een breed gedragen visie die de basis vormt voor de armoedetoets.

Modelontwikkeling en maatwerk

SAAMO Limburg ontwikkelt samen met het lokaal bestuur een stappenplan en een interne procedure om de armoedetoets structureel in te bedden in het beleidsproces. Dit model is overdraagbaar naar andere gemeenten, maar wordt altijd op maat gemaakt. Er wordt een adviesorgaan opgericht waarin mensen in armoede en hun vertegenwoordigers participeren. Zij krijgen een actieve rol in het screenen van beleidsmaatregelen op mogelijke effecten voor mensen in armoede.

Participatief werken en beleidsparticipatie

De kracht van de armoedetoets zit in het participatief werken. Mensen in armoede worden niet alleen bevraagd, maar nemen actief deel aan het adviesorgaan. Ze leren kritisch kijken naar beleid en durven het gesprek aan te gaan met beleidsmakers. SAAMO Limburg ondersteunt hen hierin met vormingen en coaching. Zo groeit het vertrouwen en de deskundigheid van de deelnemers, en wordt hun stem structureel meegenomen in het beleid.

Adviesorgaan en toetsing van beleid

Het adviesorgaan wordt betrokken bij het ontwerp en de uitvoering van beleid. Beleidsvoorstellen worden voorgelegd aan het adviesorgaan, dat ze toetst op mogelijke effecten voor mensen in armoede. Op basis van deze toetsing worden adviezen geformuleerd en besproken met het lokaal bestuur. Zo ontstaat er een lerend proces waarbij beleidmakers en mensen in armoede samen zoeken naar oplossingen die werken voor iedereen.

Praktijkvoorbeelden en resultaten

De stad Beringen is een van de Limburgse gemeenten waar de armoedetoets van SAAMO Limburg structureel is ingebed in het beleid. De armoedetoets is daar niet langer een eenmalige oefening, maar een vast onderdeel van de beleidsvoorbereiding en -beslissingen. Dit werd mogelijk gemaakt door de armoedetoets te verankeren in de planningssoftware van de stad. De kracht van de armoedetoets in Beringen zit in het participatief proces: mensen met ervaringskennis, vrijwilligers en lokale organisaties worden actief betrokken bij het screenen van beleid. Hun inzichten en signalen leiden tot beter geïnformeerde en effectievere beleidsbesluiten. De methodiek van de armoedetoets werd intussen ook gepresenteerd aan andere gemeenten en op diverse bijeenkomsten, waardoor de aanpak verder verspreid wordt in Limburg.

beleid mét en voor mensen in armoede

De armoedetoets van SAAMO Limburg is een krachtig instrument voor structurele armoedebestrijding. Door mensen in armoede actief te betrekken bij het beleid, wordt hun stem gehoord en hun ervaring benut. Dit leidt tot beleid dat beter aansluit bij de realiteit van kwetsbare groepen en voorkomt dat nieuwe regelgeving onbedoeld uitsluit. De armoedetoets draagt bij aan een inclusieve samenleving waarin iedereen meetelt en waarin beleid wordt gemaakt mét, niet over mensen in armoede. Zo bouwen we samen aan een rechtvaardiger Limburg, waar niemand uit de boot valt.